Asit ve bazlar suda çözündüklerinde %100 iyonlaşmıyorlarsa zayıf asit veya baz olarak tanımlanırlar ve sulu çözeltileri zamanla denge tepkimesi oluştururlar.

Zayıf asitlerin denge sabitlerine Ka (asitlik sabiti),

(HCN için 25°C’de Ka = 6,2.10-10                 HCN = zayıf asit)

Zayıf bazların denge sabitlerine Kb (bazlık sabiti) denir.

(NH3 için 25°C’de Kb = 1,8.10-5                    NH3 = zayıf baz)

Ayrışma Oranı ve Ayrışma Yüzdesi:

HCN(suda)     ⇔     H+(suda)         +       CN(suda)                 Ka = 6,2.10-10

Başlangıç:    1 M olsun               –                         –

Tepkime:     -x M iyonlaşırsa     +x M                   +x M oluşur.

Denge:          (1-x) M                      x M                      x M

  • Ayrışma oranı olan x M denge bağıntısından hesaplanır.

  • Ayrışma yüzdesi = Ayrışma oranı x 100

  • x değeri aynı zamanda H+ derişimi olduğuna göre buradan HCN çözeltisinin pH’ı da hesaplanabilir:

pH = -log(2,5.10-5) = 5 – log2,5 = 5 – 0,4 = 4,6

NH3 için 25°C’de bazlık sabiti 1,8.10-5 olduğuna göre, bu sıcaklıkta 0,01 M NH3 çözeltisinin,

  • Ayrışma oranı = ?
  • Ayrışma yüzdesi = ?
  • pOH = ? (log4,2 ≈ 0,6)
  • pH = ?
  • Ayrışma oranı = (4,2.10-4)
  • Ayrışma yüzdesi = (%4,2)
  • pOH = ? (3,4)
  • pH = ? (10,6)
  1. HA için Ka = 0,4.10-8 ise 0,1 M HA çözeltisinin pH değeri kaçtır? (log2 = 0,4)
  2. NH2OH için 25°C’de Kb = 1,1.10-8 olduğuna göre, bu sıcaklıkta 0,1M NH2OH çözeltisinin pH değeri kaçtır? (log 3,3 = 0,52)