Bir reaksiyona girerek tepkime sonunda değişmeden elde edilen ve oluşan maddelerin türünü değiştirmeden tepkimeyi hızlandıran maddelere katalizör denir.

  • Katalizör, tepkimenin aktifleşme enerjisini düşürerek, aktifleşme enerjisini aşan tanecik sayısını arttırır ve böylece tepkimeyi hızlandırır.

  • Katalizör, tepkimenin hız sabiti k’nın değerini arttırır.
  • Katalizör, Eai ve Eag değerlerini eşit miktarda düşürür.

Bu yüzden, tepkimenin ısısını (ΔH = Eai -Eag) değiştirmez.

  • Katalizör, girenlerin ve ürünlerin enerjisini ve türünü değiştirmez.
  • Katalizör, oluşan toplam madde miktarını değiştirmez. Sadece birim zamanda oluşan madde miktarını arttırır.
  • Katalizör, bir tepkimeyi başlatamaz veya durduramaz. Sadece başlatılmış bir tepkimenin hızlanmasını sağlar.
  • Tepkime hızını düşüren katalizörlere negatif katalizör ya da inhibitör denir.
  • Katalizör, bir tepkimenin mekanizmasını (adım sayısını) değiştirebilir.

  • Katalizör, mekanizmalı tepkimelerde en yavaş adımın aktifleşme enerjisini düşürerek tepkimeyi hızlandırır.

  • Her kimyasal tepkimenin kendine özgü bir katalizörü vardır.
  • Tepkimedeki tüm maddelerle aynı fiziksel halde olan katalizörlere homojen katalizör, farklı fiziksel halde olan katalizörlere heterojen katalizör denir.

 

Verilen grafiği kullanarak katalizörün aşağıdakilere nasıl etki ettiğini belirtiniz. 

  • Aktifleşme enerjisinin değerini ………………….
  • İleri ve geri aktifleşme enerjisini ………………………….
  • Hız sabiti k’nın değerini ……………………..
  • Ea’yı aşan tanecik sayısını …………………………..
  • Tepkime ısısını ………………..
  • Tepkime hızını …………..
  • Oluşan ürün miktarını ………………….
  • İleri ve geri tepkime hızını …………………………
  • Tepkimenin yönünü ………………………….

Verilen grafikle ilgili olarak aşağıdaki boşlukları doldurunuz.

  1. Adımın Tepkime denklemi: …………………………………….
  2. Adımın Tepkime denklemi: …………………………………….
  3. Adımın Tepkime denklemi: …………………………………….

Net tepkime: …………………………………….

Ara Ürünler: ……………………………

Katalizör: ………………

Kimyasal Tepkimelerde Hız
Mekanizmalı Tepkimelerde Hız
Tepkime Hızına Etki Eden Faktörler
Derişimin Hıza Etkisi
Sıcaklığın Hıza Etkisi
Temas Yüzeyinin Hıza Etkisi