Tuzlar asidik, bazik ve nötr olmak üzere 3’e ayrılır.

Nötr Tuzlar

Kuvvetli asit ve kuvvetli bazların tepkimesinden elde edilen tuzlardır.

Örnek: NaCl tuzu kuvvetli baz NaOH ile kuvvetli asit HCl’nin tepkimesi sonucu elde edilir.

Asidik Tuzlar

Kuvvetli asit ve zayıf bazların tepkimesinden elde edilen tuzlardır.

Örnek: NH4Cl tuzu zayıf baz NH3 ile kuvvetli asit HCl’nin tepkimesi sonucu elde edilir.

HCl + NH3 → NH4Cl

-◊-      Asidik tuzlar suda çözündüğünde sudaki H+ iyonu derişimini artırırlar.

NH4Cl(suda)NH4+(suda) + Cl(suda)

 Zayıf baz NH3’ün konjuge asidi

NH4+: Asidiktir, sulu ortamda suya H+ iyonu vererek bazına (NH3) dönüşür ve H3O+ iyonu açığa çıkar. Buna hidroliz denir.

NH4+(suda) + H2O(s) ⇔ NH3(suda) + H3O+(suda)

Bu tepkime hidroliz tepkimesidir ve bu tepkimenin denge sabiti NH4+‘nın hidroliz (asitlik) sabitidir.

NH3 ve NH4+ konjuge asit-baz çiftidir ve NH3 için bazlık sabiti Kb, NH4+ için asitlik sabiti Ka’dir. (İkisi için Ka x Kb = Ksu olduğunu biliyoruz.)

Buradan yola çıkarak NH4+(suda) + H2O(s) ⇔ NH3(suda) + H3O+(suda) tepkimesinin denge (hidroliz) sabitinin NH4+ için Kh = Ka = Ksu / Kb olduğunu söyleyebiliriz.

Sonuç: NH4Cl tuzu suda çözündüğünde H3O+ iyonu açığa çıktığına göre asidik tuzdur.

Bazik Tuzlar

Zayıf asit ve kuvvetli bazların tepkimesinden elde edilen tuzlardır.

Örnek: CH3COONa tuzu, zayıf asit olan asetik asit (CH3COOH) ve kuvvetli baz NaOH’ın tepkimesi sonucu elde edilir.

CH3COOH + NaOH → CH3COONa + H2O

-◊-      Bazik tuzlar suda çözündüğünde sudaki OH iyonu derişimini artırırlar.

CH3COONa(suda)CH3COO(suda) + Na+(suda)

  Zayıf asit CH3COOH’ın konjuge bazı

CH3COO: Baziktir, sulu ortamda sudan H+ iyonu alarak asidine (CH3COOH’a) dönüşür ve OH iyonu açığa çıkar. Buna hidroliz denir.

CH3COO + H2O ⇔ CH3COOH + OH

Bu tepkime hidroliz tepkimesidir ve bu tepkimenin denge sabiti CH3COO‘nın hidroliz (bazlık) sabitidir.

CH3COOH ve CH3COO konjuge asit-baz çiftidir ve CH3COOH için asitlik sabiti Ka, CH3COOiçin bazlık sabiti Kb’dir. (İkisi için Ka x Kb = Ksu olduğunu biliyoruz.)

Buradan yola çıkarak CH3COO + H2O ⇔ CH3COOH + OH tepkimesinin denge (hidroliz) sabitinin CH3COOiçin Kh = Kb = Ksu / Ka olduğunu söyleyebiliriz.

Sonuç: CH3COONa tuzu suda çözündüğünde OH iyonu açığa çıktığına göre, bazik tuzdur.

NOT: Çapı küçük, yükü büyük olan Cu+2, Cr+3, Al+3, Fe+3 gibi metal katyonları da su ile etkileştiğinde H3O+ iyonu oluşur. Bu iyonların tuzları da asidik özellik gösterir.

Fe+3 + 2H2O ⇔ Fe(OH)+2 + H3O+

HNO3, HCl, H2SO4: Kuvvetli asit          HF, CH3COOH: Zayıf asit

NaOH, KOH: Kuvvetli baz                  NH3: Zayıf baz

Asit ve bazlar için verilen bilgilerden yola çıkarak aşağıda verilen tuzların

a) türünü (asidik/bazik/nötr) ve hidroliz olup olmayacaklarını belirtiniz.

b) hidroliz olan tuzların hangi iyonlarının hidroliz olacaklarını belirtiniz.

  1. NH4NO3
  2. Na2SO4
  3. CH3COONa
  4. KNO3
  5. (NH4)2SO4
  6. NaCl
  7. CH3COOK
  8. KCl
  9. NaF

HNO3, HCl, H2SO4: Kuvvetli asit          HF, CH3COOH: Zayıf asit

NaOH, KOH: Kuvvetli baz                  NH3: Zayıf baz

Asit ve bazlar için verilen bilgilerden yola çıkarak aşağıda verilen tuzların

a) türünü (asidik/bazik/nötr) ve hidroliz olup olmayacaklarını belirtiniz.

b) hidroliz olan tuzların hangi iyonlarının hidroliz olacaklarını belirtiniz.

  1. NH4NO3  (Asidik tuz, NH4+ iyonu hidroliz olur, suya H+ iyonu verir.)
  2. Na2SO4    (Nötr tuz, hidroliz olmaz.)
  3. CH3COONa (Bazik tuz, CH3COO iyonu hidroliz olur, sudan H+ iyonu alır.)
  4. KNO3      (Nötr tuz, hidroliz olmaz.)
  5. (NH4)2SO(Asidik tuz, NH4+ iyonu hidroliz olur, suya H+ iyonu verir.)
  6. NaCl      (Nötr tuz, hidroliz olmaz.)
  7. CH3COOK  (Bazik tuz, CH3COO iyonu hidroliz olur, sudan H+ iyonu alır.)
  8. KCl      (Nötr tuz, hidroliz olmaz.)
  9. NaF  (Bazik tuz, F iyonu hidroliz olur, sudan H+ iyonu alır.)